نماد اعتماد الکترونیکی

تعداد مطالب نشريه:5660
تعداد پست وبلاگ ها:5152
تعداد نظرات وبلاگ ها:9663
تعداد نظرات نشريه:5597
بازديد مطالب نشريه:528339
بازديد اشعار وبلاگ ها:5110491
تعداد کاربران:1502
تعداد وب لینک ها:131

مُحَمَّد رِضا شَفیعی کَدْکَنی

مُحَمَّد رِضا شَفیعی کَدْکَنی (زادهٔ ۱۹ مهر ۱۳۱۸ در کدکن تربت حیدریه) از نویسندگان و شاعران امروز ایران است. تخلص وی در شعر م. سرشکاست.

زندگی 

محمدرضا شفیعی کدکنی درنوزده مهر ۱۳۱۸ در کدکن از توابع تربت حیدریه در خراسان به دنیا آمد. شفیعی کدکنی هرگز به دبستان و دبیرستان نرفت و از آغاز کودکی نزد پدر خود(که آخوندی فرزانه بود) و مرحوم ادیب نیشابوری دوم به فراگیری زبان و ادبیات عرب پرداخت (در هفت سالگی تمام الفیه ابن مالک را از حفظ بود )و فقه، کلام و اصول را در نزد آیت الله شیخ هاشم قزوینی فرا گرفت اما پس از مرگ شیخ هاشم قزوینی(معروف به فقیه آزادگان) نا آخرین مراحل درس خارج فقه را نزد ایت الله میلانی خواند و در این دوره با آیت الله سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی همدرس بود. او به پیشنهاد مرحوم دکتر علی اکبر فیاض در دانشگاه فردوسی مشهد نام نویسی کرد و در کنکور آن سال نفر اول شد و به دانشکدهٔ ادبیات رفت و مدرک کارشناسی خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه فردوسی و مدرک دکتری را نیز در همین رشته از دانشگاه تهران گرفت.

او از سال ۱۳۴۸ تا کنون(۱۳۹۱) بنا به در خواست دانشگاه تهران استاد دانشگاه تهران است و بدیع الزمان فروزانفر زیر برگهٔ پیشنهاد استخدام وی نوشت احترامیست به فضیلت، او از جمله دوستان نزدیک مهدی اخوان ثالث شاعر خراسانی به شمار می‌رود و دلبستگی خود را به اشعار وی پنهان نمی‌کرد.

دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی، پنجشنبه ۵ شهریور ۱۳۸۸ تهران را به مقصد آمریکا ترک کرد.این سفر بازتاب وسیعی درمطبوعات ایران داشت. او برای استفاده از یک فرصت مطالعاتی به موسسه مطالعات پیشرفتهٔ پرینستون رفت تا در باب تاریخ و تطور فرقهٔ کرامیه تحقیق کند و پس از ۹ ماه دوری از وطن به ایران بازگشت و پس از بازگشت به ایران بر سر کرسی تدریس خود در دانشگاه تهران حاضر شد.

کتاب‌ها واشعار 

شفیعی کدکنی سرودن شعر را از جوانی به شیوهٔ کلاسیک آغاز کرد. پس از چندی به سوی سبک نو مشهور به نیما یوشیج روی آورد. با انتشار دفتر شعر در کوچه باغ‌های نشابور نام‌آور شد. آثار شفیعی را می‌توان به سه گروه انتقادی و مجموعه اشعار خود وی تقسیم کرد. آثار انتقادی این نویسنده، شامل تصحیح آثار کلاسیک فارسی و نگارش مقالاتی در حوزه نظریه ادبی می‌شود، که بخشی از آن‌ها در زیر آورده شده‌اند. در میان آثار نظری شفیعی کدکنی کتاب موسیقی شعر جایگاهی ویژه دارد و در میان مجموعه اشعارش در کوچه باغ‌های نشابور آوازه بیشتری دارد. زمزمه‌ها، شبخوانی، از زبان برگ، بوی جوی مولیان، از بودن و سرودن، مثل درخت در شب باران، هزاره دوم آهوی کوهی، صور خیال در شعر فارسی، موسیقی شعر، تصحیح اسرارالتوحید نوشته محمدبن‌منور، تصحیح تاریخ نیشابور نوشته حاکم نیشابوری، تصحیح آثار عطار نیشابوری، تصحیح مختارنامه، تصحیح مصیبت‌نامه، تصحیح منطق‌الطیر، تصحیح اسرارنامه، تصحیح دیوان عطار و تصحیح آفرینش و تاریخ نیز از جمله آثار محمدرضا شفیعی‌کدکنی هستند.

بررسی آثار 

شفیعی کدکنی را باید در زمره شاعران اجتماعی دانستاو در اشعار خود تصویری از جامعه ایرانی در دههٔ ۴۰ و ۵۰ خورشیدی را بازتاب می‌دهد و با رمز و کنایه آن دوران را به خواننده نمایانده، دلبستگی و گرایش فراوان به آیین وفرهنگ ایرانی و بخصوص خراسان را نشان می‌دهد.

تصحیحات او نمونهٔ اعلای تصحیح انتقادی متن است ، اسرار التوحید ، مصیبت نامه ، الاهی نامه ، منطق الطیر ، اسرار نامه ، مقامات و حالات ابوسعید ، نوشته بر دریا (مقامات ابوالحسن خرقانی)،مرموزات اسدی در مرموزات داوودی، بهترین نمونه‌های تصحیح انتقادی متن در ادبیات فارسی هستند.

او از تنها محققین تاریخ و ادب فارسی است که به تاریخ کرامیه پرداخته و کتابی منقح در این باب فراهم کرده‌است ،که به زودی از سوی نشر سخن چاپ خواهد شد.

کتاب‌های دیگر او مثل موسیقی شعر ، صور خیال ، ادوار شعر فارسی ، زمینه‌های اجتماعی شعر فارسی ، از جامی تا روزگار ما امروزه از کتاب‌های کلاسیک نقد ادبی محسوب می‌شوند و خواندن آن برای هر دانشجوی علاقه مند به نقد ادبی و نظریه ادبیات واجب است .

او علاقه مند به شعر فارسی است و علاقهٔ او به عرفان و نقد ادبی هم از همین جا نشات می‌گیرد.

اندیشه‌ها 

گرایشهای فرمالیسنی 

شفیعی کدکنی گرایشی بارز به صورتگرایی با مبانی فرمالیسم روسی دارد. کتابهای «صور خیال در شعر فارسی» و «موسیقی شعر» و «بیدل شاعر آینه‌ها» و نیز بسیاری از مقالات وی مانند «جادوی مجاورت» و «ساختار ساختارها» صبغه و بن‌مایۀ فرمالیستی دارد. تعریف وی از شعر به «رستاخیز زبان» ترجمۀ دیدگاه فرمالیست‌های روس است. همچنین اصطلاحات فرمالیستی «پیرنگ»، «آشنایی‌زدایی»، «عنصر مسلط» از نمونۀ مواضع رویکرد وی به فرمالیسم است.

تاریخ‌گرایی در ادبیات 

شفیعی کدکنی از سال‌های 1360 به بعد یه پژوهش در تاریخ با رویکرد تصحیح متون ادبیات عرفانی روی آورد. او معتقد است حرکت به سوی مدرنیته بدون شناخت سنت دشوار است. تاریخ‌گرایی وی هر چند پشتوانۀ تئوریک مشخصی ندارد اما سخت پای‌بند مستندسازی با متون تاریخی است.

عرفان و تصوف 

ریشه‌های شعر معاصر 

شفیعی معتقد است که تحولات شعر معاصر فارسی تابعی از متغیر ترجمه است. این نظرگاه بنیاد کتاب اخیر وی "با چراغ و آینه، در جستجوی ريشه‌های تحول شعر معاصر ايران" را شکل داده است. برخی دیدگاههای وی در این کتاب مورد انتقاد برخی از منتقدان قرار گرفته است

نظر شفیعی کدکنی درباره شاملو 

محمدرضا شفیعی کدکنی در کتاب با چراغ و آينه؛ در جستجوي ريشه هاي تحول شعر معاصر ايراننظر خود را درباره احمد شاملو چنین بیان می کند: حق اين است كه شاملو را برای نسل جوان امروز بايد «تجزيه» و «تحليل» كرد. ممكن است در اين تجزيه خیلی از محسنات او تبديل به نقاط ضعف شود ولی به هر حال، از اين كار گريزی نيست. اين كار را آيندگان با بی رحمی خواهند كرد. اگر جوانان امروز بدانند كه شخصيت ادبی آقاي شاملو چگونه تشكيل شده است، هرگز اين‌گونه عمر خود را صرف شعر، آن هم شعر اين‌طوری – كه در روزنامه‌ها مي‌بينيم – نخواهند كرد. تو بهتر از هر كسي مي‌دانی كه آنچه ا. بامداد يا احمد شاملو را می سازد اگر به صد جزء تقسيم شود، پنجاه تا شصت درصدش ربطی به شعر ندارد. اين شهرت و اعتبار نتيجه پنجاه شصت سال حضور مستمر در روزنامه‌ها است. مدتی حزب توده او را بزرگ می كرد، بعد سلطنت‌طلب‌ها، بعد چريكها، حالا هم ناراضيان از اوضاع كنونی. و اين بزرگ كردن‌ها به هيچ وجه صددرصد به شعر او مربوط نيست، مربوط به موقع‌شناسی اوست و به قول خودش – با الهام از تعبيری از ماياكوفسکی - «سفارش زمانه» را پذيرفتن. نه اخوان، نه فروغ، نه نيما، نه سپهری، هيچ كدام اين طوری سفارش زمانه را نتوانستند بپذيرند. در تهران كه بودم، یکی از دانشجويان علوم اجتماعی صد شماره مجله آدينه را برای يك مطالعه فرهنگی تحليل كامپيوتری كرده بود. می گفت: در اين صد شماره، در تمام شماره‌ها – جز چند مورد استثنایی – نام شاملو آمده است و در تمام موارد با القابی از نوع «شاعر بزرگ ميهن ما» «شاعر بي‌همتای»... عناوینی كه الآن به يادم نمانده و راست می گفت. عكس‌ها و تفضيلات و اخبار درباره او. اما در همين صد شماره اسم نيما و اخوان و فروغ فقط نيما و اخوان و فروغ هستند بدون هيچ‌گونه صفت و به قول فرنگی ها اپيتتی epithetاما او هميشه با عنوان شاعر بزرگ قرن، شاعر بزرگ ميهن مان و [...] پنجاه سال شب و روز، در وسيع‌ترين نشريه‌های سياسی و فرهنگی، درباره شاطر عباس صبوحی اگر تبليغ شده بود حالا جايزه نوبل را به اولاد و احفاد شاطر عباس می دادند، شاملو كه جای خود دارد. منبع: با چراغ و آينه؛ در جستجوی ريشه های تحول شعر معاصر ايران. نوشته محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران، نشر سخن / 1390 / صفحه 526.

 

کتاب شناسی 

مجموعه اشعار 

1.    ۱۳۴۴ - زمزمه‌ها

2.    ۱۳۴۴ - شبخوانی

3.    ۱۳۴۷ - از زبان برگ

4.    ۱۳۵۰ - درکوچه باغ‌های نیشابور

5.    ۱۳۵۶ - بوی جوی مولیان

6.    ۱۳۵۶ - از بودن و سرودن

7.    ۱۳۵۶ - مثل درخت در شب باران

8.    ۱۳۶۷ - هزاره دوم آهوی کوهی

 

آثار نظری و انتقادی و تصحیح و ترجمه 

۱. صور خیال در شعر فارسی

 ۲. موسیقی شعر

 ۳. تصحیح اسرارالتوحید نوشتهٔ محمد بن منور

۴.تصحیح تاریخ نیشابور نوشتهٔ حاکم نیشابوری

 ۵. تصحیح آثار عطار نیشابوری :

تصحیح مختارنامه

تصحیح مصیبت نامه

تصحیح منطق‌الطیر

تصحیح اسرارنامه

تصحیح دیوان عطار

تصحیح تذکره الاولیاء (هنوز به چاپ نرسیده‌است)

۶. مقدمه، ترجمه و تعلیقات بر آفرینش و تاریخ در دو جلد نشر آگاه

۷. مفلس کیمیا فروش دربارهٔ شعر انوری نشر سخن

۸. زبور پارسی نگاهی به زندگی و غرل‌های عطار نشر آگاه

۹. تازیانه‌های سلوک در بارهٔ قصاید سنایی نشر آگاه

۱۰. در اقلیم روشنایی تفسیر چند غزل حکیم سنایی نشر آگاه

۱۱. شاعر آیینه‌ها بررسی سبک هندی و شعر بیدل دهلوی نشر آگاه

12. آن سوی حرف و صوتگزیده ی اسرار التوحید برای جوانان نشر سخن

13. میراث عرفانی ایران (چهار جلدی): نشر سخن

دفتر روشنایی (در شرح سخنان و افکار بایزید بسطامی)

نوشته بر دریا (در بیان میراث عرفانی ابوالحسن خرقانی)

چشیدن طعم وقت (در شرح عرفان و افکار ابوسعید ابوالخیر)

حالات و سخنان ابوسعید (در شرح عرفان و افکار ابوسعید ابوالخیر)

۱۴. ادوار شعر فارسی از مشروطه تا سقوط سلطنت نشر سخن

۱۵. زمینهٔ اجتماعی شعر فارسی نشر اختران

۱۶. شعر معاصر عرب نشر سخن

۱۷. قلندریه در تاریخ سیر دگردیسی یک اندیشه ، نشر سخن

۱۸. ترجمه تصوف اسلامی و رابطه انسان و خدا نوشته رینولد نیکلسون نشر سخن

۱۹. تصحیح غزلیات شمس تبریز نشر سخن

۲۰. مقدمه‌نویسی و انتشار تصویر نسخه خطی منظومهٔ علی‌نامه نشر میراث مکتوب

۲۱. مقدمهٔ تحلیلی و تعلیقات بر دیوان قائمیات ، نویافته ترین دیوان شعری مذهب اسماعیلیه ، به تصحیح دکتر جلال بدخشانی ، چاپ میراث مکتوب

۲۲. با چراغ و آینه در جستجوی ریشه های تحول شعر معاصر ایران نشر سخن

۲۳. حالات و مقامات میم.امید نشر سخن

۲۴.حزین لاهیجی شاعری در هجوم منتقدان نشر آگاه

۲۵.مرموزات اسدی در مرموزات داوودی نشر سخن

 

 

منابع 

      درباره شفیعی کدکنی در سایت خبرگزاری میراث فرهنگی

       درباره شفیعی کدکنی در سایت آفتاب

     ادبیات فارسی (۲)-کتاب درسی دبیرستان-، دفتر برنامه ریزی و تألیف کتب درسی، شرکت چاپ افست ISBN 964-05-0327-4

        خبرگزاری مهر به تاریخ ۲۰ فروردین ۱۳۸۵

 

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن

«تمامي كالاها و خدمات اين وبسایت، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است.»
طراحي و پياده سازي سايت: شماره تماس جهت طراحي سايت